Εκπαιδευτικό υλικό για την 28η Οκτωβρίου: Αφιέρωμα στον αντιφασιστικό αγώνα του λαού μας (1940 – 1944)
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε ΑΙΓΑΛΕΩ
Εκπαιδευτικό υλικό για την 28η Οκτωβρίου
Αφιέρωμα στον αντιφασιστικό αγώνα του λαού μας (1940 – 1944)
Σε αυτό το αφιέρωμα συγκεντρώνουμε υλικό, σχολικές γιορτές συναδέλφων, χρονικά, δραστηριότητες, ποιήματα, πεζά, ταινίες, βιβλία από την παιδική λογοτεχνία που αφορούν το μεγάλο αντιφασιστικό αγώνα του λαού μας ενάντια στον ιταλικό φασισμό και το γερμανικό ναζισμό (1940 – 1944).
Το υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την οργάνωση σχολικών γιορτών την 28η Οκτώβρη, για την καλύτερη οργάνωση της διδασκαλίας που αφορά τα γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και για την καλύτερη ενημέρωση των συναδέλφων για τα γεγονότα της εποχής.
Εννοείται πως η ποικιλότροπη αξιοποίηση ή διασκευή των υλικών που δημοσιεύεται εδώ είναι ελεύθερη από όλες και όλους τους συναδέλφους με μοναδικό περιορισμό να μην γίνεται χρήση για εμπορικούς λόγους.
Α. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ, ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΕΣ, ΑΦΙΣΕΣ, ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
Μαυρίστε τον υπερσύνδεσμο, δεξί κλικ και μετά άνοιγμα συνδέσμου: https://blogs.sch.gr/zoot_/archives/557
Β. ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ
α) Κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ 1943 1945 – Όλα τα φιλμ
Πρόκειται για το σύνολο της παραγωγής σε φιλμ από το κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ, (ή ορθότερα, το φωτοκινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ), που έχει διασωθεί. Κάτι λιγότερο από 11 λεπτά.
Δόθηκαν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας από την Ολυμπία και τον Κώστα Παπαδούκα, αδελφό του Θανάση Παπαδούκα, (οπερατέρ του κινηματογραφικού συνεργείου του ΕΛΑΣ, από το φθινόπωρο του 1944 μέχρι λίγο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας). Πριν από τον Θανάση Παπαδούκα, την δουλειά αυτή έκανε ο οπερατέρ Ιωάννης Νισυρίου, με μία μηχανή που είχαν βρει «σε κάτι κιβώτια γερμανικά μαζί με φιλμ, τραβηγμένα και ατράβηχτα», όπως διηγείται ο ίδιος ο Θανάσης Παπαδούκας.
Πληροφορίες για όσα περιγράφει η κάθε σκηνή δείτε από ΕΔΩ!
β) Ιταλογερμανική εισβολή, Κατοχή, Απελευθέρωση
Κινηματογραφικά αποσπάσματα μικρής διάρκειας.
γ) Ντοκουμέντα της Κατοχής
Καταγραφή της καθημερινότητας και των δεινών που υφίσταντο οι Αθηναίοι εξαιτίας της γερμανικής κατοχής, από τον ερασιτέχνη κινηματογραφιστή Άγγελο Παπαναστασίου.
δ) Άουσβιτς
Μικρό εικονογραφημένο μουσικό αφιέρωμα στο κολαστήριο του Άουσβιτς, στην Πολωνία.
ε) Άρης Βελουχιώτης: Το δίλημμα
Μέσα από την ιστορία του Άρη Βελουχιώτη, η ταινία αφηγείται τον αγώνα του EAM και του EΛAΣ κατά την γερμανική κατοχή αλλά και μετά την Συμφωνία της Bάρκιζας.
στ) Warsaw Ghetto: The Unfinished Film
Προπαγανδιστικό ημιτελές φιλμ των ναζί. Γυρίστηκε περίπου τον Απρίλιο του 1942 στο γκέτο της Βαρσοβίας. Περιέχει ανεπεξέργαστο υλικό με άγνωστο τον σκοπό της δημιουργίας του και σύγχρονες μαρτυρίες για εκείνη την περίοδο. Δυστυχώς είναι μόνο στα αγγλικά.
ζ) «Ζωγράφοι στα βουνά της ελεύθερης Ελλάδας, 1941-1945«, Ντοκυμαντέρ της Ρένας Χριστάκη (ΕΡΤ, 1983)
Οδοιπορικό στα βουνά, που έζησαν και πολέμησαν οι Αντάρτες, μέσα από τα μάτια των καλλιτεχνών του Αγώνα, ζωγράφων και φωτογράφων.
Γ. ΤΑΙΝΙΕΣ
α) Ο Ντούτσε αφηγείται πώς …κατέκτησε την Ελλάδα, του σκιτσογράφου Σταμάτη Πολενάκη.
Εξαιρετική ταινία μικρού μήκους (και η πρώτη κινούμενων σχεδίων που φτιάχτηκε στην Ελλάδα – τύπου «Μίκυ-Μάους» όπως γράφει ο σκηνοθέτης).
Μέσα σε 6,5 λεπτά ξετυλίγεται ο απόλυτος εξευτελισμός του Μουσολίνι και της φασιστικής εκστρατείας του εναντίον της χώρας μας.
β) «Education for Death – The making of the Nazi» (ελληνικός τίτλος: «Εκπαίδευση για θάνατο – Η δημιουργία ενός Ναζί», του Gregor Ziemer
Αντιναζιστική ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους (10΄) του 1943, από τον Ουώλτ Ντίσνεϋ.
γ) «Ψηλά τα χέρια Χίτλερ«, του Ροβύρου Μανθούλη
Αντιπολεμική ταινία του 1962, με τον Θανάση Βέγγο και τον Ανέστη Διαμαντόπουλο.
(Στις Ρυθμίσεις, υπάρχει επιλέξιμο το 1080pHD για καλή ποιότητα εικόνας.)
δ) «Ο Μεγάλος Δικτάτορας«, του Τσάρλι Τσάπλιν
ε) «Ο ουρανός«, του Τάκη Κανελλόπουλου (παραγωγής 1962)
Μία από τις κορυφαίες αντιπολεμικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Βασίστηκε σε διηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τον πόλεμο του ’40.
(ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η ταινία είναι χωρισμένη σε 9 (περίπου δεκάλεπτα) μέρη, τα οποία όμως διαδέχονται το ένα το άλλο αυτόματα, χωρίς να χρειαστεί να κάνετε άλλη ενέργεια πέρα από την επιλογή αναπαραγωγής στο πρώτο βίντεο.Αν, πάλι, θέλετε τα αποσπάσματα ξεχωριστά, πατήστε ΕΔΩ!)
Δ. ΔΙΑΦΟΡΑ
α) Εικονική αναπαράσταση των πολεμικών επιχειρήσεων του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, σε μορφή PowerPoint
ΚΛΙΚ στην εικόνα, για να μεταφερθείτε στον σύνδεσμο (Μην ξεχάσετε να ανοίξετε τον ήχο!):
Αν θέλετε να το δείτε σε συνεχόμενη προβολή, πατήστε ΕΔΩ!
β) Ρεμπέτικα «πολεμικά» τραγούδια
Συνεισφορά των ρεμπετών (Βαμβακάρης, Χατζηχρήστος, κλπ.) στην εμψύχωση του λαού στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, με γνωστά τους -κυρίως- τραγούδια, τραγουδισμένα με επίκαιρους πολεμικούς στίχους.
ΚΛΙΚ στην εικόνα, για να μεταφερθείτε στον σύνδεσμο:
Αν θέλετε περισσότερα ρεμπέτικα, πατήστε ΕΔΩ!
γ) Μνήμες της Κατοχής
Πλούσιο υλικό από το «Ψηφιακό Σχολείο»
δ) Πειραιώτικες μνήμες
Τα κείμενα είναι επιλογή από το βιβλίο του Τάκη Μπενά: «Της Κατοχής – μνήμες μικρές σαν χρέος» και αφορούν στις διηγήσεις εκείνες που διαδραματίζονται στον Πειραιά. Η επιμέλεια είναι της συναδέλφου Κλεάνθης Σιφνιού.
ε) Αφιέρωμα στην εκτέλεση των 200 πατριωτών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944
Mουσικό βίντεο: «Σαββατόβραδο στην Καισαριανή», διαρθρωμένο σε τρία μέρη: α΄ μέρος: αφιέρωμα στους 200 εκτελεσμένους (0:00΄- 2:50΄), β΄ μέρος: απαγγελία από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο (2:50΄- 4:40΄), γ΄ μέρος: μουσική ερμηνεία από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση (4:40΄- 8:40΄)
Ε. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΟΡΤΗΣ – ΧΡΟΝΙΚΑ – ΘΕΑΤΡΙΚΑ – ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
(Σημείωση: Τα κείμενα παρατίθενται όπως έχουν αποσταλεί από τους συντάκτες τους, χωρίς άλλη επεξεργασία από εμάς.) Πατήστε πάνω στους τίτλους, για να κατεβάσετε τα αρχεία στον υπολογιστή σας.
α) Μικροί Ήρωες στον αγώνα για την Ελευθερία
του Δημήτρη Μαριόλη
Θεατρική διασκευή από τον «Μικρό Ήρωα» του Στέλιου Ανεμοδουρά και το διήγημα του Δ. Ψαθά «Οι πιτσιρίκοι»
β) Ψηλά τα χέρια Χίτλερ!
του Δημήτρη Μαριόλη
Θεατρική παράσταση για τη γιορτή της 28ης Οκτώβρη
της Ρούλας Καρανίκα
δ) «Καλησπέρα σας κύριε Δικτάτορα»
από την Ρούλα Καρανίκα
ε) Δυο φυλλάδια με δραστηριότητες σχετικές με τα μυθιστορήματα της Άλκης Ζέη «Το καπλάνι της βιτρίνας» και «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» (Για τις μεγάλες τάξεις του Δημοτικού)
Για να κατεβάσετε τα φυλλάδια, πατήστε εδώ:
«Το καπλάνι της βιτρίνας»
«Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου»
(Διαβάστε on-line ένα κεφάλαιο του βιβλίου από ΕΔΩ!)
στ) i. Το χρονικό της εποποιίας του ’40
ii. Ανθολογία κειμένων – ποιημάτων
iii. «Tο αγόρι με τις ριγέ πιτζάμες» – Δραστηριότητες στην τάξη
της Ελένης Παπαποστόλου
ζ) Τα σκληρά χρόνια της Κατοχής μέσα από τα μάτια των παιδιών
Χρονικό, ποιήματα και κείμενα για την εποχή, μαζί με διασκευασμένα αποσπάσματα από το μυθιστόρημα «Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου» της Άλκης Ζέη. Συνοδεύονται από προβολή παρουσίασης.
Επιμέλεια: Λαμπρινή Σκέρλου
Κατεβάστε το κείμενο και την προβολή παρουσίασης από ΕΔΩ!
η) Η ΙΤΑΛΙΑ ΜΑΣ ΚΗΡΥΞΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ …(κι εμείς πήγαμε στο υπόγειο)
Θεατρική παράσταση για τη σχολική γιορτή της 28ης Οκτώβρη βασισμένη σε κείμενα του Κυριάκου Ντελόπουλου
Διασκευή: Δημήτρης Μαριόλης
ΣΤ. ΚΕΙΜΕΝΑ
α) Κώστας Βάρναλης: Η βουβή επέτειος
Χρονογραφημα του Κ. Βάρναλη στον “Ρίζο της Δευτέρας” στις 28/10/1947, για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, πιο επίκαιρο από ποτέ…
β) Γ. Μαργαρίτης: Η Ελλάδα και οι Έλληνες του ’40
γ) Νίκος Ποταμιάνος: Για την 28η Οκτωβρίου
Σκοπός του παρακάτω κειμένου είναι να λειτουργήσει ως στήριγμα για όποιους εκπαιδευτικούς θα ήθελαν να συνδέσουν την γιορτή της 28ης Οκτωβρίου με μια αντιφασιστική στάση, η οποία δυστυχώς αποκτά στις μέρες μας νέα επικαιρότητα.
(Το είδαμε στο Alfavita.)
δ) Γιάννης Σκαλιδάκης: Λαϊκή και αντιλαϊκή αυτοδιοίκηση στην Κατοχή και τον Εμφύλιο
ε) Η Αθήνα της Κατοχής
Αφιέρωμα στην καθημερινή ζωή της κατοχικής Αθήνας, από το ένθετο περιοδικό «7 ΗΜΕΡΕΣ» της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ (25/4/1999)
στ) Η Μαύρη Αγορά και οι ακίνητες περιουσίες που άλλαξαν χέρια την περίοδο της Κατοχής (1941-1944)
Έρευνα του Παν. Σάμιου
ζ) 6 Απριλίου 1941: Η γερμανική επίθεση
Αφιέρωμα στον φοβερό Απρίλη του ’41, από το ένθετο περιοδικό «7 ΗΜΕΡΕΣ» της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ (7/4/2002)
η) «Το αυγό του φιδιού: Ο φασισμός και ο ναζισμός στην Ευρώπη»
Αφιέρωμα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) διαρθρωμένο σε 3 ενότητες:
i. η ερμηνεία του φασιστικού-ναζιστικού καθεστώτος και το ιστορικό του πλαίσιο,
ii. ο φασισμός-ναζισμός στην καθημερινή ζωή,
iii. φασισμός-ναζισμός και τέχνη.
θ) «Το ημερολόγιο ενός αντιφασίστα«
Κείμενο του Αντιφασιστικού Μετώπου Μαθητών Ηλιούπολης
Ζ. Παιδική λογοτεχνία:
Το έπος του 1940, Φίλιππος Μανδηλαράς, Εκδόσεις: Παπαδόπουλος
“Οι κερασιές θ’ ανθίσουν και φέτος”, Μενέλαος Λουντέμης, εκδ. Πατάκης
“Καπνισμένος ουρανός”, Κώστας Κοτζιάς, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.
“Νύχτες και αυγές”, Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, εκδ. Γκοβόστης
Με το χαμόγελο στα χείλη – Αγγελική Βαρελλά, εκδ. Πατάκη
Κόκκινη κλωστή δεμένη, Ζωρζ Σαρή, εκδ. Πατάκη
Η αντίσταση των Ελλήνων, Φίλιππος Μανδηλαράς, Εκδόσεις: Παπαδόπουλος
Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, Άλκη Ζέη, Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Το Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, εκδ. Μίνωας.
Όταν ο ήλιος… – Ζωρζ Σαρή, εκδ. Πατάκη
Ξυπόλητοι ήρωες, Αλεξάνδρας Μητσιάλη, εκδ. Πατάκη
Μία μπαλάντα για τη Ρεβέκκα, Μαρούλας Κλιάφα. εκδ. Πατάκη
Όταν έφυγαν τα αγάλματα, Αγγελικής Δαρλάση, εκδ. Μεταίχμιο
Τσόκο μπλοκ, Ελένη Πριοβόλου, εκδ. Καστανιώτη
Δυο στόματα, Κατερίνα Δημόκα, εκδ. Μεταίχμιο
1940 ΟΧΙ! Για την πατρίδα και την ελευθερία, Θάνος Κονδύλης, εκδ. Ψυχογιός
Αντιστασιακά παιδικά διηγήματα, Χάρης Σακελαρίου, εκδ. Κέδρος
Καβάλα σε δυο φεγγάρια, Στέλλα Βογιατζόγλου, εκδ. Κέδρος
Μικροί Αγωνιστές, Καλλιόπη Σφαέλλου, εκδ. Εστία
Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο, ΑντώνηςΠαπαθεοδούλου, εκδ. Πατάκη
Η Ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από διηγήματα και αποσπάσματα μυθιστορημάτων, Γυμνάσιο Αρκαλοχωρίου στο διαδίκτυο.
Λάθος, κύριε Νόιγκερ!, Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Λότη, εκδ. Πατάκη
Οι νικητές, Σαρή Ζωρζ,εκδ. Πατάκη
Το αγόρι με τη ριγέ πυτζάμα, Τζον Μπόιν, εκδ. Κέδρος
Καλημέρα Ειρήνη, Φρόσω Χατόγλου, Σύγχρονη Εποχή